Έρευνα & Ανάπτυξη: Καινοτόμες υπηρεσίες με επίκεντρο τον ασθενή

Κατά την τελευταία εικοσαετία οι ιατροβιολογικές επιστήμες έχουν σημειώσει άλματα προόδου, ανακαλύπτοντας καινοτόμα φάρμακα, τα οποία άλλαξαν άρδην τις ισορροπίες στη μάχη του ανθρώπου ενάντια σε μία σειρά ασθενειών. Οι εντυπωσιακές επιστημονικές ανακαλύψεις δεν αρκούν όμως από μόνες τους, ώστε ο ασθενής να αποκομίσει το μέγιστο όφελος. Η συνέπεια και η συμμόρφωση των ασθενών είναι απαραίτητα συνοδευτικά στοιχεία, ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη απόδοση των σύγχρονων θεραπειών.

Και τι εννοούμε με τον όρο συμμόρφωση; Εννοούμε το βαθμό στον οποίο η συμπεριφορά ενός ασθενή, όσον αφορά τη λήψη των φαρμακευτικών δόσεων και την αλλαγή του τρόπου ζωής του, ταυτίζεται με τις ιατρικές οδηγίες και τις προδιαγραφές  σωστής λήψης των φαρμάκων. Η «ασυνέπεια» των ασθενών, έχει να κάνει με τη λάθος λήψη των προβλεπόμενων δόσεων, την αλλαγή της συχνότητάς τους, την πρόωρη διακοπή της αγωγής, την αποφυγή επισκέψεων στον ιατρό και τη συνειδητή ή μη παράβλεψη των συμβουλών του.

Η εμφάνιση χαμηλών επιπέδων συμμόρφωσης επιφέρει σοβαρά προβλήματα στην κλινική πράξη, με σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο. Η μη συμμόρφωση και η ταυτόχρονη ανεπαρκής πληροφόρηση κι εκπαίδευση των ασθενών συνιστούν την κυριότερη αιτία επανεισαγωγών στα νοσοκομεία, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις υγειονομικές υπηρεσίες και τα ασφαλιστικά ταμεία. Σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη στις ΗΠΑ περίπου το 23% της κατ’ οίκον νοσηλείας και το 10% ενδονοσοκομειακής νοσηλείας, είναι συνέπεια των χαμηλών επιπέδων συμμόρφωσης. (1)

Bασική αιτία της μειωμένης συμμόρφωσης των ασθενών αποτελεί η ελλιπής επιμόρφωσή τους, σχετικά με την ασθένειά τους. Το γεγονός αυτό συνιστά αρνητικό παράγοντα ως προς την πρόγνωση και την εξέλιξη της ασθένειας των ασθενών, αυξάνοντας τις πιθανότητες συχνότερης νοσηλείας κι επιδείνωσης της νόσου. Κι όλα αυτά την ώρα που μελέτη του Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) έχει αποκαλύψει ότι το 22% των Ελλήνων θεωρούν πως δεν είναι καλά ενημερωμένοι για τα φάρμακα που λαμβάνουν. (2)

Προς ανάδειξη της ουσίας του προβλήματος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας από το 2003 έχει υποδείξει ότι, η ενίσχυση της αποδοτικότητας των ενεργειών υποστήριξης θα μπορούσε να ασκήσει πολύ μεγαλύτερη επίδραση στην υγεία του πληθυσμού, από οποιαδήποτε βελτίωση στις θεραπείες. (3) Στην κατεύθυνση αυτή έρχονται να δραστηριοποιηθούν τα προγράμματα υποστήριξης ασθενών, καλύπτοντας το υπάρχον κενό και δίνοντας λύση στο ζήτημα της ελλειμματικής συμμόρφωσης.   Πρόκειται για μια σειρά από παρεχόμενες υποστηρικτικές υπηρεσίες, οι οποίες συνήθως χρηματοδοτούνται από τους ενδιαφερόμενους φορείς (π.χ. φαρμακευτικές εταιρίες), και αποσκοπούν στο να λάβουν οι ασθενείς και το οικείο τους περιβάλλον, όλες τις απαραίτητες γνώσεις και πληροφορίες πάνω στην πάθησή τους, αποκτώντας έτσι την ικανότητα σωστής διαχείρισής της. Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι με τη χρήση προγραμμάτων υποστήριξης ασθενών υπήρξε σαφής βελτίωση σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση κατά 35% στα ενέσιμα φάρμακα, 63% στα επιθέματα και 27% στα από του στόματος χορηγούμενα χάπια.

Κάθε ένα πρόγραμμα υποστήριξης αφορά ένα συγκεκριμένο φαρμακευτικό σκεύασμα και οι υπηρεσίες του είναι κατάλληλα σχεδιασμένες, ώστε να καλύπτουν πλήρως τις απαιτήσεις της εκάστοτε θεραπείας. Τα προγράμματα υποστήριξης ασθενών απαιτούν ένα καλά οργανωμένο δίκτυο υπηρεσιών, στο επίκεντρο του οποίου πάντοτε βρίσκεται ο ασθενής. Η εφαρμογή των προγραμμάτων υποστήριξης και η ένταξη των ασθενών σε αυτά είναι απλή διαδικασία και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τον ασθενή ή τον ιατρό.

Στις παρεχόμενες υπηρεσίες ενδεικτικά περιλαμβάνονται:

  • Δυνατότητα κατ’οίκον εκπαίδευσης ασθενούς και φροντιστή του, ως προς τη χρήση ιατρικών συσκευών, τη θεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή.
  • Υποστήριξη διαδικασιών ασφαλιστικών ταμείων.
  • Υπηρεσίες υπενθύμισης ασθενών, όπως για τη χορήγηση και συνταγογράφηση της φαρμακευτικής αγωγής και για την έγκαιρη αποστολή αναλωσίμων και ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού.
  • Εκπαίδευση και Υποστήριξη ασθενούς στη διαχείριση της ασθένειας/νόσου του.
  • Αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών

Μέσω της διακριτικής παροχής υπηρεσιών στο περιβάλλον του ασθενή, τα προγράμματα υποστήριξης προσφέρουν σημαντικά οφέλη σε αυτόν όπως:

  • συνεχής παρακολούθηση της ασθένειας και της θεραπείας τόσο από το προσωπικό του προγράμματος υποστήριξης, όσο κι από το θεράποντα ιατρό
  • βελτίωση της συμμόρφωσης στη θεραπευτική αγωγή
  • καλύτερη ένταξη της θεραπείας στην καθημερινή ζωή
  • άμεση δυνατότητα επικοινωνίας του ασθενή με τις υπηρεσίες μέσω τηλεφωνικού κέντρου

Τα προγράμματα υποστήριξης έρχονται να αναβαθμίσουν τη θέση του ασθενούς, έναντι του εταίρου του ιατρού, καθιστώντας τον στο επίκεντρο της προσοχής κι ενδυναμώνοντας έτσι τη «θεραπευτική συμμαχία» μεταξύ ασθενούς και ιατρού. Παράλληλα επωφελούνται και οι «εξαθλιωμένες» στις μέρες μας κρατικές υγειονομικές υπηρεσίες, καθώς αποφεύγονται άσκοπες δαπάνες που θα μπορούσαν να προκύψουν από την επιπλέον νοσηλεία κάποιου ασθενούς. Υπό το πρίσμα δε του θεράποντος ιατρού, η αξιοποίηση τέτοιων προγραμμάτων σημαίνει παροχή καινοτόμων υπηρεσιών, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ικανοποίησης σε ότι αφορά τη διαδικασία αποκατάστασης της υγείας των ασθενών.

Μία από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται ενεργά, στον ελλαδικό χώρο, για την υλοποίηση προγραμμάτων υποστήριξης ασθενών και γενικότερα την παροχή  εξειδικευμένων υπηρεσιών στο χώρο της υγείας, όπως η διεξαγωγή κλινικών μελετών, αποτελεί το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας – EMRI A.E. . Πρόκειται για έναν κατ’ ανάθεση οργανισμό έρευνας (CRO) με υψηλή τεχνογνωσία, στελεχωμένο από έμπειρους επιστήμονες, που συνδυάζει στοιχεία όπως, η αποδοτικότητα, η ακεραιότητα, η αποτελεσματικότητα, η ασφάλεια, η ταχύτητα και η διασφάλιση της ποιότητας. Ακολουθώντας ένα αυστηρό πλαίσιο πρότυπων διαδικασιών λειτουργίας, σε πλήρη συμφωνία με τους διεθνείς και τοπικούς κανονισμούς, το EMRI έχει σαν όραμα να αποτελέσει την κορυφαία επιλογή στη διεξαγωγή της Ιατρικής Έρευνας και στην Παροχή Υπηρεσιών Υποστήριξης Ασθενών για Φαρμακευτικές Εταιρείες, Ακαδημαϊκά και Ερευνητικά Ιδρύματα.

(1)Paterson DL, Swindells S, Mohr J, et al. 2000. Adherence to protease inhibitor therapy and outcomes in patients with HIV infection. Ann Intern Med, 133:21-30.

 

(2) Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, Οκτώβριος 2011, Πανελλαδική Έρευνα Hellas Health IV.

(3) World Health Organization, 2003, ADHERENCE TO LONG TERM THERAPIES – Evidence for action, ISBN 92 4 154599 2

 

Μαρία Κυράνα

Operations Manager

Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας

 

Το παρών άρθρο δημοσιεύτηκε στο ένθετο της «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ» : Το Φάρμακο της Ανάπτυξης «Κλινική Έρευνα και Καινοτομία: Η περίπτωση της Ελλάδας»

(Ημερομηνία δημοσίευσης 19.12.2015)